Жыланға түк біткен сайын қалтырауық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жыланның үстіне түк өскен сайын ол одан бетер қалтырай береді. Астарлы мағынасы: әлсіз, зиянды, ішкі қуаты жоқ адамға немесе дұшпанға берілген сайын ол қайраттанып кетпейді, керісінше өз табиғи қорқынышы, дәрменсіздігі байқала түседі. Яғни сыртқы түрі өзгерсе де, ішкі болмысы өзгермейді деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жылан — қауіпті, суық, сенімсіз мінездің бейнесі. «Түк біту» — үстірт өзгеріс, сыртқы сән қосылуы. «Қалтырауық» — қорқақтық пен дәрменсіздіктің белгісі. Халық осы образ арқылы адамның шын болмысы сыртқы көрініспен жасырына бермейтінін, мінездің өзегі маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреудің сырттай паңданып, күшейген болып көрінгенімен, шын мәнінде әлсіз екенін айтқанда қолданылады. Мысалы, жұмыс орнында өзіне сенімсіз қызметкер лауазымын аздап көтеріп алса да, жауапты істен қашып жүрсе, әріптестері: «Жыланға түк біткен сайын қалтырауық» деп айтуы мүмкін. Бұл сөз адамды сыртқы жасандылыққа емес, ішкі қабілет пен мінезге қарауға шақырады.