Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жүзден - жүйрік, мыңнан - тұлпар» деген мақал көптің ішінен суырылып шығатын аса қабілетті, озық адамды білдіреді. Тура мағынасында жүйрік пен тұлпар – бәйгеде алдына жан салмайтын сәйгүлік. Астарлы мағынасында бұл сөз өмірде де жүздің, мыңның ішінен дараланып шығатын талант, ақыл, еңбекқорлық немесе ерекше қасиет иесін сипаттайды. Яғни көптің бәрі бірдей емес, кейбіреуі табиғи дарынымен де, тынымсыз еңбегімен де биіктеп, өзгеден озады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жүйрік» пен «тұлпар» – қазақ ұғымындағы ең қадірлі жылқы бейнелері. Жүйрік – шапшаңдықтың, ал тұлпар – күштің, тектіліктің, жеңістің символы. «Жүз» бен «мың» саны көпшілікті, қалың топты меңзейді. Осы арқылы халық дарынды адамды қарапайым көптің ішінен тану оңай емес екенін, бірақ шын мықты бәрібір көрінетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал білімде, жұмыста, спортта немесе өнерде ерекше көзге түскен адамға қатысты айтылады. Мысалы, сыныптағы көп оқушының ішінен біреуі олимпиададан жүлде алып, елге танылса, оны «жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар» деуге болады. Бұл тіркес адамды талаптануға, өз қабілетін шыңдауға жігерлендіреді.