Жұмсақты қию оңай,
Жұқаны жию оңай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жұқа, нәзік нәрсені кесу де, жинау да жеңіл болады. Астарлы мағынасы — әлсіз, берік емес істі бұзу, ыдырату, бөліп-жару оңай; ал мықты, орнықты дүниені шайқалту қиын. Халық бұл арқылы кез келген істің, қарым-қатынастың немесе ұйымның берік болуы керек екенін ескертеді. Бірлігі әлсіз, іргесі сөгіле бастаған нәрсе тез бұзылады.
Образдар мен теңеулер
«Жұмсақ» пен «жұқа» — беріктігі аз, тез үгітілетін, ұстап тұруға келмейтін нәрсенің бейнесі. «Қию» мен «жию» — бір нәрсені бөліп тастау, шашырату, ретсіз қылу дегенді меңзейді. Яғни мақалдағы образдар арқылы халық берік емес нәрсенің оп-оңай ыдырайтынын көзге елестетеді. Бұл тек затқа емес, мінезге, уәжге, ұйымға, тіпті ел ішіндегі татулыққа да қатысты айтылған ой.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлсіз жоспардың, берік емес келісімнің немесе іргесі бос команданың тез бұзылатынын айту үшін қолданылады. Мысалы, жұмыс тобында міндеттер дұрыс бөлінбей, жауапкершілік нақты бекітілмесе, жоба тез шашырап кетеді. Сонда «жұмсақты қию оңай, жұқаны жию оңай» деп, әлсіз негіздің оп-оңай күйрейтінын ескертеді.
Juqany jııý ońaı.