Жүк ауырын ер көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр жүктi ер адам көтереді. Астарлы мағынасы — қиын істі, жауапты міндетті, ауыр сынақты нағыз қайратты, намысты, сабырлы адам мойнына алады. Халық мұнда ер азаматтың тек күшін емес, төзімін, жауапкершілігін де жоғары қояды. Ел ішіндегі ауыр жүк дегеніміз кейде мал бағу, отбасын асырау, ел қорғау, қиындықта берік тұру сияқты өмірлік міндеттерді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жүк» — нақты зат қана емес, өмірдің салмағы, міндет пен бейнеттің белгісі. «Ауыр» сөзі қиындықтың көлемін көрсетсе, «ер көтереді» деген тіркес ер жігіттің қажыр-қайратын, намыс пен жігерін танытады. Яғни, ауыр салмақты көтеру — рухани және әлеуметтік жауапкершілікті арқалау бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне қиын кезеңде бір адам бел шешіп, көптің ісін өз мойнына алған кезде айтылады. Мысалы, отбасында әке жұмысы жүрмей қалса да, балалардың оқуын тоқтатпау үшін бірнеше жерде еңбек етіп, бар ауыртпалықты көтерсе, жұрт: «Жүк ауырын ер көтереді» дейді. Бұл сөз ерік-жігерге, сабырға және жауапкершілікке үндейді.