Жүгірген жетпес, бұйырған кетпес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қатты жүгірген адам да өзіне тиесілі нәрсеге бірден жете алмайды, ал біреуге жазылған, бұйырған несібе өзінен кетпейді. Астарлы мағынасы — адамның бәрін тек күшпен, асығыстықпен ала алмайтыны; әр істің өз ырыс-несібесі, өз уақыты бар екені. Сондықтан сабыр сақтау, тағдырға сену, еңбекті де, тәубені де қатар ұстау керек деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
«Жүгірген» сөзі асығысты, тынымсыз әрекетті білдіреді. Ол адамның бар күшін салып, бір нәрсені қуып жүргенін елестетеді. «Жетпес» — оның бәрібір қолы жетпейтінін меңзейді. Ал «бұйырған» — жазылған несібе, маңдайға берілген үлес. «Кетпес» дегені — сол тиесілі дүние өз иесін табады, жоғалмайды деген сенім.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыста, оқуда не бизнесте қатты күйгелектенбей, сабырмен әрекет етуге шақырады. Мысалы, бір адам бірден жоғары жалақысы бар қызметке өтпей қалса, «бәрі де өз уақытында болады» деп еңбегін тоқтатпай, тәжірибе жинай береді. Уақыт өте өзіне лайық мүмкіндік келеді. Бұл мақал адамның үмітін үзбей, адал еңбек пен сабырды қатар ұстауына үйретеді.