Жуас тананы патша мінеді,
Жуас адамды әркім іледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жуас, момын тананы патша да мініп пайдалана алады, ал жуас адамды кез келген жан өз ырқына көндіреді. Астарлы мағынасы — тым босаң, өз пікірін қорғай алмайтын, ездікке жақын адамды өзгелер оңай билеп кетеді. Сондықтан адамда сабырмен бірге қайсарлық, өз орнын білу, намыс пен мінез болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тана» — күшті әрі бағалы малдың бейнесі емес, бірақ жуастықтың мысалы ретінде алынған. «Патша мінеді» деуі — ең биік, ең үстем адамның да ондайды пайдаланатынын білдіретін әсірелеу. Ал «ілінеді» сөзі адамды іліп әкету, жетектеп кету, айтқанына көндіру мағынасында қолданылған. Яғни образ арқылы жуастықтың шегі артық болса, ол әлсіздікке айналатыны көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал өз ойын ашық айта алмайтын, кез келген талапқа келісе беретін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер өз міндетінен тыс тапсырманы үнсіз қабылдай берсе, басқалар оны үнемі пайдаланып кетуі мүмкін. Сол себепті мақал адамды сыпайы болуға шақыра отырып, өз құқығын да қорғай білуге үндейді.
Jýas adamdy árkim iledi.