Жолмен жүрсең, жортып жүр,
Жортып жүрсең, жол өнер.
Jortyp júrseń, jol óner.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам ісін асықпай, бірақ ұқыпты, жинақы және мақсатпен атқару керегін меңзейді. Тура мағынада жол жүрген кісі жортып, яғни ширақ қимылдап жүрсе, жолды тез әрі дұрыс еңсереді. Астарлы мағынада өмірде де, жұмыста да немқұрайлы болмай, әрекеттің өлшемін сақтап, өз жолыңды білсең, ісің оңға басады деген ой бар. Мұнда еңбек пен қозғалыс бір-бірін толықтырып тұр: белсенділік бар жерде тәжірибе де, шеберлік те қалыптасады.
Образдар мен теңеулер
«Жол» — тек сапар емес, адамның өмір жолы, мақсаты мен бағыты. «Жортып жүр» деген тіркес — аттың жүрісіндей ширақтықты, сергектікті білдіреді. Ал «жол өнер» деуі — жолда жүре жүріп адам байқампаз, пысық, тәжірибелі болады деген астарлы ой. Яғни жол — үйретуші, өмір мектебі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу, жұмыс, кәсіп, тіпті интернеттегі ізденіс сияқты кез келген іске сай келеді. Мысалы, жаңа мамандық меңгеріп жүрген адам күн сайын жүйелі оқып, тәжірибе жасап отырса, уақыт өте сол істің қыр-сырын тез игереді. Белсенділік пен тәртіп болса, жол да, іс те үйретеді.