Жолаушыға лайық жол тұрады,
Жампозға лайық қом тұрады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр істің, әр адамның өзіне лайық орны мен сыны болатынын білдіреді. Тура мағынасында жолаушыға жол керек, ал жампозға қом керек: яғни сапардағы адамға жүретін бағыт, ал жүйрікке мінуге жарайтын жабдық қажет. Астарлы мағынасы — адамға да, іске де сай келетін жағдай, құрал, дайындық болуы тиіс. Бір іске кірісерде оның ыңғайын тауып, орнымен әрекет ету керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жолаушы» — өмір жолындағы адам, мақсатқа бет алған жан. «Жол» — бағыт, мүмкіндік, әрекет өрісі. «Жампоз» — тұлпардың таңдаулысы, жүйрік әрі құнды жануар. «Қом» — атқа артылатын жабдық, яғни сәйкестік пен жарасымның белгісі. Осы екі образ арқылы халық әр нәрсенің өз жөні, өз өлшемі бар екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал дайындық пен үйлесімнің маңызын еске салады. Мысалы, жаңа жұмысқа кірерде адам өз мамандығына сай білім алып, керекті құралын дайындаса, ісі жеңіл болады. Яғни кез келген жетістікке лайық орта, дұрыс таңдау және алдын ала қамдану қажет.
Jampozǵa laıyq qom turady.