Жігіттің түсін айтпа, ісін айт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның шын бағасы сыртқы көрінісінде, сөзі мен уәдесінде емес, нақты ісінде екенін айтады. «Түсін айтпа» дегені — жігіттің өңіне, келбетіне, түріне қарап мақтама деген сөз. Ал «ісін айт» — оның шын мәніндегі кім екенін атқарған ісі, көрсеткен еңбегі, елге пайдасы арқылы бағала деген астарлы ой. Яғни адамды сөзбен емес, әрекетпен тану керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жігіт» сөзі жалпы жас ер адамды ғана емес, намысты, жауапты, елге тірек болар азаматты білдіреді. «Түс» — сыртқы келбет, көзге бірден көрінетін бейне. Халық даналығы сыртқы сән мен әдемілікке алданып қалмауды ескертеді. Ал «іс» — еңбек, мінез, табандылық, адалдық сияқты шынайы қасиеттердің өлшемі. Демек, нағыз адамдық болмыс іс арқылы ашылады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмысқа адам таңдау, дос бағалау, немесе қоғамдағы беделді талқылау кезінде қолдануға болады. Мысалы, біреу өзін көп мақтап, уәде берсе де, істеген шаруасы мардымсыз болса, «Жігіттің түсін айтпа, ісін айт» деп айту орынды. Бұл сөз жастарды бос сөзден гөрі нақты әрекетке, жауапкершілікке тәрбиелейді.