Жігіттің ауыры - шомбал,
Ағаштың ауыры - сомбал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, салмағы ауыр, ірі заттың қимылы да, көтеруі де қиын болады. Астарлы мағынасы — жігіттің де, ағаштың да «ауырлығы» оның берік, мығым, орнықты болуын білдіреді. Яғни, нағыз жігіт жеңілтек емес, сөзіне берік, ойы салмақты, ісіне жауапты болуы керек. Халық жақсы адамды сыртқы сұлулығымен емес, мінезінің байсалдылығымен, сабырлылығымен бағалаған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шомбал» мен «сомбал» сөздері ірі, жуан, кесек, салмақты деген ұғым береді. Ағаштың ауыры — тамыры берік, діңі мықты, сапасы жақсы ағаш. Сол сияқты жігіттің ауыры — оның мінезі орнықты, ойы терең, жауапкершілігі мол деген бейне. Яғни, салмақтылық мұнда кемшілік емес, керісінше қадірлі қасиет ретінде суреттеледі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал мінезі байсалды, уәдесіне берік, бір сөзді азаматты сипаттауға қолданылады. Мысалы, ұжымда қиын істі асықпай, ойланып шешетін, жауапкершілікті мойнына алатын адам туралы: «Ол — жігіттің ауыры» деуге болады. Мұндай сөз адамға сенім мен құрмет білдіреді.
Aǵashtyń aýyry - sombal.