Жігітінде жігіт болмаған -
Өмір есесінен құр қалған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жігіт жас кезінде нағыз жігітке тән қасиет көрсетпесе, кейін өмірдің қызығын да, қадірін де толық көрмей қалады. Астарлы мағынасы — адам ер-азамат болып қалыптасқанда намысты, еңбекқор, батыл, жауапкершілігі бар болуы керек. Жастық шақ бос өтсе, ол кейін өкінішке айналады. Яғни, жігіттің жігіт болуы — сыртқы күш емес, мінезі мен ісінен танылуы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жігітінде жігіт болмаған» деген тіркес жастық шақта қалыптасқан мінезді білдіреді. «Өмір есесінен құр қалған» деуі — өмірден тиісті сыбағасын, құрметін, мүмкіндігін ала алмау деген бейнелі ой. Халық жігітті тек еркек ретінде емес, елге тірек, сөзге берік, іске мығым азамат ретінде түсіндіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жас адамның жалқаулыққа салынбай, білім алып, еңбек етіп, өзін-өзі тәрбиелеу керегін ескертеді. Мысалы, университетте тек уақыт өткізіп жүрген жігіт кейін жұмыс табуда, отбасыға тірек болуда қиналуы мүмкін. Сондықтан жастықта жинақталған тәрбие мен еңбек — кейінгі өмірдің берік іргесі.
Ómir esesinen qur qalǵan.