Жігіт қыз таңдайды,
Қыз жігіт талғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жас адамның өмірлік жар таңдауда жай қарамай, байыппен ойланатынын білдіреді. Тура мағынасы — жігіт те, қыз да өзіне лайық адамды таңдайды. Астарлы мағынасы — отбасы құрудың жауапты іс екенін, сезіммен қатар ақыл, мінез, тәрбие, тектілік пен сыйластықтың да маңызды екенін ұқтырады. Яғни, өмірлік серік кездейсоқ таңдалмайды, әр адам өзіне сай, өзіне тең, сенім артуға болатын жанды іздейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "таңдайды", "талғайды" деген сөздер тек ұнату емес, ой елегінен өткізу, салмақтау, салыстыру мағынасын береді. "Жігіт" пен "қыз" — екі жақтың да тең құқығы, ортақ шешімі барын көрсететін образ. Бұл мақал қазақтың отбасы құрудағы парасатты көзқарасын танытады: сыртқы көрініс емес, ішкі болмыс пен мінез шешуші орын алады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал танысу, құда түсу, неке қию кезінде жиі еске алынады. Мысалы, бір қыз жігіттің байлығына емес, оның жауапкершілігі мен адамгершілігіне қарап шешім қабылдаса, мақалдың мәні орындалады. Сол сияқты жігіт те қыздың тәрбиесі мен мінезіне мән береді. Бұл — саналы таңдау жасауға шақыратын өмірлік ескерту.
Qyz jigit talǵaıdy.