Жеті өліп жерге түспейді,
Жерге түссе де, ерге түспейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жеті рет өлген адам жерге де түспейді, яғни онсыз да өмір сүруі мүмкін емес деген әсірелеу. Астарлы мағынасы — өте әлсіз, қорқақ, жігерсіз адам қанша тырысса да, ердің ісін атқара алмайды, қиындыққа төтеп бере алмайды. Мұнда «ер» сөзі батыл, намысты, қайсар адамды білдіреді. Мақал ерлік пен жігердің тек күште емес, мінез бен рухта екенін аңғартады. Адамның бойында қайрат, табандылық, жауапкершілік болмаса, ол биік мақсатқа жете алмайды.
Образдар мен теңеулер
«Жеті өлу» — шын мәніндегі өлім емес, әбден титықтау, шарасыз қалу, рухани әлсіздіктің бейнесі. «Жерге түсу» — тіршілікке араласу, өмірдің ауыр салмағын көтеру деген ишара. Ал «ерге түспеу» — нағыз ер азаматқа лайық іс тындырмау, сенім ақтамау дегенді білдіреді. Сондықтан мақал адам мінезін сынап, ер мен езді салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жауапкершіліктен қашатын, қиын сәтте шегінетін адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, жұмыс орнында бір адам маңызды тапсырма берілсе де, оны соңына дейін жеткізбей, сылтау айта берсе, «Жеті өліп жерге түспейді, жерге түссе де, ерге түспейді» деп сипаттауға болады.
Jerge tússe de, erge túspeıdi.