Жетең жаман болмаса,
Жете жарлы болмассың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қолындағы барын дұрыс ұстап, өз жағдайын ұқыпты басқара алса, қатты жоқшылыққа ұшырамайды. Астарлы мағынасы: байлықтан бұрын — сана, тәртіп, қанағат, үнем және еңбек маңызды. Егер адамның пейілі түзу, тірлігі жинақы болса, ол тіпті көп дүниесі болмаса да, еңсесін тік ұстап, күйзеліске түспейді. Мақал адамды орынсыз ысыраптан, бейберекет өмірден сақтандырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жетең» сөзі — адамның тұрмысын, күнкөрісін, қолындағы мүмкіндігін білдіреді. «Жаман болмаса» дегені — сол барды шашпай-төкпей, дұрыс пайдалану деген ой. «Жете жарлы» тіркесі кедейліктің шегін емес, тұрмыстың тозып, тапшылыққа айналуын аңғартады. Яғни мақалдағы образ материалдық молдыққа емес, ұқыптылық пен есепке сүйенеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшаны жоспарлап жұмсау, қарызға батпау, табысты реттеу сияқты жағдайларда өте орынды айтылады. Мысалы, жалақысы аз адам табысын алдын ала бөліп, ең керегіне ғана жұмсаса, ай соңында қиналмай шығады. Осы арқылы мақал үнемшілдік пен жауапкершіліктің қадірін түсіндіреді.
Jete jarly bolmassyń.