Жетелеген ат аңға жарамайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жетелеген ат аңға жарамайды» деген мақалдың тура мағынасы — жетектеліп жүрген аттың аңшылыққа икемі жоқ. Астарлы мағынасы — біреуге толық бағынып, өз еркімен қимылдай алмайтын адам үлкен, жауапты іске жарамайды. Мұнда еркіндік, батылдық, ширақтық керек деген ой бар. Аңға шығу — ептілік пен дайындықты талап ететін іс, сондықтан жетектеулі ат сияқты, өз бетінше әрекет ете алмайтын жан да күрделі міндетті атқара алмайды.
Образдар мен теңеулер
Бұл мақалдағы «ат» — тек мал емес, әрекетке, күшке, серпінге теңелген образ. «Жетелеу» — біреудің басқаруында, еркіндігі шектеулі күйді білдіреді. Ал «аң» — қиын, қауіпті, батылдықты қажет ететін мақсаттың бейнесі. Яғни мақал адамға: өз ісіңе өзің ие бол, қайратты, тәуелсіз, жинақы бол деген тәрбиелік ой салады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жауапкершілік пен бастамашылық жайында айтылады. Мысалы, жұмыс орнында үнемі өздігінен шешім қабылдай алмай, әр қадамын бастықтан сұрай беретін қызметкер күрделі жобаны жүргізуде қиналады. Сондайда «Жетелеген ат аңға жарамайды» деп, дербестік пен сенімділіктің қажет екенін еске салады.