Жер дауы мен жесір дауы бітпейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішіндегі ең ауыр даулардың бірі — жерге талас пен жесірге қатысты дау ешқашан жеңіл шешілмейтінін білдіреді. Тура мағынасында, жер үшін немесе жесірдің құқығы үшін болған тартыс ұзаққа созылады. Астарлы мағынасында, мұндай даулар адамның ғана емес, бүтін рудың, ауылдың, елдің арасына сызат түсіріп, бітіспес кикілжіңге айналуы мүмкін. Сондықтан халық мұнда жер мен отбасы мәселесін әділ, сабырлы, ақылмен шешудің маңызын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
«Жер дауы» — мал жайылымы, қоныс, тіршілік көзі үшін таласуды меңзейді. «Жесір дауы» — қорғансыз қалған әйелдің құқығы, оның ар-намысы мен тағдырын білдіреді. Бұл екі ұғым қазақ қоғамында ең қасиетті әрі ең күрделі мәселелердің символы ретінде алынған. Мақалдағы «бітпейді» сөзі даудың салмағын күшейтіп, ондай жанжалдың оңай тарамайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жерге, мұраға не отбасы мүлкіне байланысты келіспеушіліктерде айтылады. Мысалы, ағайындар ата қоныстың бөлісіне келісе алмай, ұзақ соттасып кетсе, үлкендер: «Жер дауы мен жесір дауы бітпейді» деп, дауды ушықтырмай, мәмілемен шешуге шақырады.