Жазған құлда жату жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жазмышқа, тағдырға жазылған адамға «жату», яғни жалғану не орындалмай қалу болмайды деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы: адамға бұйырған іс, несібе, жол немесе сынақ міндетті түрде өз уақытымен келеді. Халық мұнымен «әр нәрсенің өз сыры бар, тағдырдың жазғаны орындалады» деген сабырлы көзқарасты ұқтырған. Сонымен бірге адам босқа күйзелмей, өзіне жазылған жолды дұрыс қабылдауы керек деген тәлім де бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жазған құл» тіркесі тағдырға тәуелді пендені бейнелейді. «Жату жоқ» дегені — бөгелу, бұрылу, қашу, өзгерту мүмкін еместігін көрсетеді. Яғни, адамның маңдайына жазылғаны дәл сол күйінде орындалады деген халық түсінігі берілген. Бұл образ өмірдің алдын ала толық жоспарланбайтынын, кейде адам еркінен тыс жағдайлар болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне қиындыққа тап болғанда не күтпеген жағдай орын алғанда айтылады. Ол адамды сабырға шақырып, «бұған да бір себеп бар» деген сенім береді. Мысалы, бір адам көптен күткен жұмысқа кіре алмай қалса, үлкендер: «Жазған құлда жату жоқ, сенікі емес болса, қайырын берсін» деп жұбатады. Мұнда тағдырға сену мен үмітті үзбеу қатар көрінеді.