Жауға барсаң, кесерді ал,
Дауға барсаң, шешерді ал.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды әр іске алдын ала дайын болып баруға үндейді. Жауға барсаң, қолыңда қорған болатын, қауіптен сақтайтын құрал болсын дегені — қиын жағдайға бейжай қарама, сақтық жаса. Ал дауға барсаң, қылыш емес, мәселені бітіретін, сөзді тоқтататын ақыл мен дәлел ал деген мағына береді. Яғни жаумен іс болса — күш пен қорғаныс керек, ал даумен іс болса — сабыр, ой және әділ шешім керек.
Образдар мен теңеулер
«Жау» сөзі — тек соғыс емес, адамға қауіп төндіретін кез келген қатердің бейнесі. «Кесер» — жаудан қорғанатын қару, ал «шешер» — дауды тарқататын ақыл, уәж, төрелік. Мұнда қару мен сөз қарама-қарсы қойылып, әр жағдайдың өз тәсілі бар екені көркем жеткізілген. Қазақ дүниетанымында күшпен шешілетін нәрсе мен ақылмен шешілетін нәрсе бөлек бағаланады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген істі ойланып, дайындықпен бастауға қатысты айтылады. Мысалы, сотқа, келіссөзге немесе маңызды кездесуге барарда құжатты толық дайындап, уәжді алдын ала ойластыру керек. Сонда мәселе ушығып кетпей, дұрыс шешім табады.
Daýǵa barsań, shesherdi al.