Жасауы бар қыздың күйеуі жуас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жасауымен, яғни қалыңмалдан бөлек үйге алып баратын дүние-мүлкімен барған қыздың күйеуі жуас, көнбіс болады деген сөз. Астарлы мағынасы: қыздың жасауы мол болса, оның төркіні дәулетті, беделді, ықпалды деген ишара бар; сондай ортадан келген қызға ері де, елі де сыпайы қарап, тізгінді бос ұстайды. Мұнда байлықтың, атақтың адамның мінезі мен айналасындағы қарым-қатынасқа әсер ететіні аңғарылады.
Образдар мен теңеулер
«Жасауы бар қыз» — тек қалыңдық емес, артында тірегі, дәулеті, қамқорлығы бар жанның бейнесі. «Күйеуі жуас» дегені — қатты сөзге бармайтын, сабырлы, именгіш, кейде қайтарымы аз адамды білдіреді. Яғни мақал екі жақтың әлеуметтік салмағын, отбасы ішіндегі ықпалын астарлап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал көбіне адамның сыртқы жағдайы мен беделінің ықпалы туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, біреудің ата-анасы беделді, қаржылық тұрғыдан мықты болса, айналасы оған қарсы сөз айтуға именіп, «жасауы бар қыздың күйеуі жуас» деп қалжыңдап жатады. Бірақ бұл мақалдың мәні теңдік пен сыйластықтың қалай өзгеретінін еске салады.