Жанашыры жоқ адам
Жал-құйрықсыз атпен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жанашыры жоқ адам тірегі, қорғаны, дем берер адамы жоқ кісі дегенді білдіреді. Мұндай адам өмірдің ауыр сәттерінде жалғыз қалады, қиындықпен өзі арпалысады. Мақалдың астарлы мағынасы — адамға ең керегі тек күш не байлық емес, оны түсінетін, қолдайтын жанның болуы. Жанашырсыз жанның хәлі мүшкіл, ал қамқор адамы бар адам кез келген сынақтан жеңіл өтеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жал-құйрықсыз ат» бейнесі — сәні де, қуаты да кем, мінісқа жарамсыз, әлсіз қалған атты елестетеді. Қазақ түсінігінде жал мен құйрық — аттың көркі ғана емес, тіршілігі мен айбынының белгісі. Сол сияқты жанашыр да адамға күш беретін, бағытын түзейтін тірек. Яғни, аттың жал-құйрығы қалай кем болса, адамның жанашыры болмауы да сондай кемшілік ретінде берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де жалғыз қалған, қолдаусыз жүрген адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір студент ауылдан қалаға келіп, туысы да, танысы да болмай, құжат, оқу, тұрмыс жағынан қиналса, оны жанашыры жоқ адамға теңеуге болады. Сондықтан бұл мақал адамды бір-біріне сүйеу болуға, қамқорлық танытуға шақырады.
Jal-quıryqsyz atpen teń.