Жаманның малы үйінде күйеді,
Жақсының малы жиында күйеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы мен жаман адамның айырмасын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында: жаман адамның малы өз үйінде-ақ күйіп, ысырапқа, ұқыпсыздыққа ұшырайды; ал жақсы адамның малы жиын-тойда, елдің ортасында жұмсалып, көптің пайдасына жарайды. Астарлы мағынасы — жаман кісі өз дүниесін де дұрыс ұстай алмайды, пайдасызға шашады, ал жақсы адам мал-мүлкін елге қызмет еткізіп, берекелі жұмсайды. Яғни адамның мінезі оның мал ұстауынан да көрінеді.
Образдар мен теңеулер
"Үйінде күйеді" деген тіркес — босқа кету, күтімсіздік, ысырапшылдықтың белгісі. "Жиында күйеді" — қонаққа, елдік іске, көпшілікке пайдасы тиіп, орнымен жұмсалғанын білдіреді. Мұндағы "күйу" сөзі тек отқа жану емес, малдың шығыны мен сарқылуын бейнелейтін образ.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ақшаны, уақытты немесе мүмкіндікті қалай жұмсайтынымызға да қатысты айтылады. Мысалы, бір адам табысын тек өз қызығына шашса, ол "жаманның малы үйінде күйеді" дегенге сай келеді; ал біреу табысын шәкіртақыға, қайырымдылыққа не ортақ іске жұмсаса, оның ісі "жақсының малы жиында күйеді" деген ойды білдіреді.
Jaqsynyń maly jıynda kúıedi.