Жамандықты көп қуған
Бір пәлеге жолығар.
Жақсылықты көп қуған
Бақ, дәулетке молығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам қандай жолды көп таңдаса, соның нәтижесін көретінін айтады. Жамандықты қуып, біреуге зиян келтіруді, арамдықты, өшпенділікті әдет қылған адам ақырында өзі де пәлеге ұрынады. Ал жақсылықты көп қуған, яғни игі іс жасап, адалдықты, мейірімділікті, қайырымдылықты ұстанған жанның жолы ашылып, ырыс-берекесі артады. Мұнда тура мағынада да, астарлы мағынада да адамның әрекеті өзіне қайтып келетінін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
"Қуу" сөзі мұнда жай ғана соңынан еру емес, өмірлік бағытты таңдауды білдіреді. "Бір пәлеге жолығар" дегені — жаман ниет пен теріс қылықтың соңы ауыр жағдайға әкелетінін көрсететін бейне. Ал "бақ, дәулетке молығар" деген тіркес жақсылықтың сыйы ретінде тек байлықты емес, тыныштықты, абыройды, ел ішіндегі сыйды да аңғартады. Яғни бақ пен дәулет — игі мінездің жемісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста біреудің еңбегін қызғанып, өсек таратып жүретін адам ұжымда сенімнен айырылады; ал көмектесіп, адал еңбек еткен адам құрметке ие болып, мүмкіндігі де көбейеді. Сондықтан бұл сөз адамды жақсы ниетке, ізгі әрекетке жетелейді.
Bir pálege jolyǵar.
Jaqsylyqty kóp qýǵan
Baq, dáýletke molyǵar.