Жаманды айтып, жақсыны таяп қой.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман адамды ауызға ала беріп, жақсы адамды өзіңе жақын ұстап, қадірле дегенге саяды. Астарлы мағынасы — адам айналасындағы кісілерді таңдай білуі керек: жаман мінез, теріс әдет жұғады, ал жақсы адамның сөзі мен ісі үлгі болады. Сондықтан жаманды көп айтпай, жақсыны қолдап, соған ұқсауға тырысқан дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жаман» мен «жақсы» — екі түрлі мінездің бейнесі. «Атып айту» не «таяп қою» сияқты тіркестер адамды сөзбен емес, іс жүзінде бағалау керегін аңғартады. Жақсының жақын болуы — оның тәрбиесі, өнегесі мен игі ықпалы өз бойыңа жұғатынын білдіреді. Ал жаманды жиі айту, оған назар аудару — теріс нәрсеге жол ашу деген ескерту.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік ортаға, достар таңдауға, жұмыс ұжымына өте сай келеді. Мысалы, бір адам өсек айтатын, уәдесінде тұрмайтын кісілермен араласа берсе, өзі де сол мінезге үйреніп кетуі мүмкін. Ал сабырлы, еңбекқор, адал адаммен жақын жүрсе, жақсы әдет қалыптасады.