Жалғыздың ісі өнбейді,
Жаяудың жүрісі өнбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз жүрген адам алысқа жете алмайды, жаяу адам да жолды тез еңсере алмайды. Астарлы мағынасы: кез келген іс жеке адамның күшімен баяу орындалады, ал бірлесе қимылдаса, жұмыс та тезірек, нәтижелі де болады. Халық мұнда тіршіліктегі ортақ күштің, қолдаудың және ынтымақтың мәнін көрсеткен.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалғыз» сөзі — көмексіз, тірексіз адамның бейнесі. «Жаяу» — қуаты шектеулі, мүмкіндігі аз адамды меңзейді. Ал «ісі өнбеу», «жүрісі өнбеу» деген тіркестер істің алға баспауын, жолдың ұзаққа созылуын білдіреді. Яғни мақал жалғыздықты әлсіздік ретінде емес, ортақ істегі кемшілік ретінде танытады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал топпен жұмыс істеудің, бірлесіп әрекет етудің маңызын еске салады. Мысалы, сынып оқушылары жоба дайындағанда бір адам бәрін істей берсе, жұмыс созылып кетеді; ал әркім өз бөлігін атқарса, жоба тез әрі сапалы аяқталады. Сондықтан бұл сөз адамдарды ұйымшыл болуға шақырады.
Jaıaýdyń júrisi ónbeıdi.