Жақсымен жүрсең,
Жақсымен жақсы боларсың.
Жаманмен жүрсең,
Жын ұрып, бақсы боларсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам мінезі мен ортаның ықпалы күшті екенін білдіреді. Жақсы адаммен аралассаң, оның тәртібі, сөзі, ісі саған да жұғады, өзің де жақсы қасиетке бейімделесің. Ал жаман адаммен жүрсең, оның теріс әдеті, бұрыс ойы, ұрысқақ мінезі сені де аздырады. Мұндағы тура мағына — кіммен бірге жүрсең, соған ұқсап қалыптасасың; астарлы мағына — адам өз ортасын дұрыс таңдауы керек, өйткені жолдас адамның өмірлік бағытына әсер етеді.
Образдар мен теңеулер
«Жақсы» сөзі тек мінезі түзу, ақылы мол, тәрбиелі адамды білдіреді. «Жаман» — тек мінезі нашар емес, сонымен бірге кесірі жұғатын, адамды шатастыратын теріс орта. «Жын ұрып, бақсы боларсың» деген тіркес астарлы түрде адамның есі кетіп, жөнінен жаңылуын бейнелейді. Яғни жаманмен аралассаң, ойың да, ісің де ретсіз болып, өз қадіріңнен айырыласың деген ой айтылады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, мектепте немесе жұмыста адам өзін өсіретін, еңбекқор, мәдениетті достар таңдаса, өзі де жауапкершілікті болады. Ал үнемі жалқау, өтірікші, өсекке жақын адамдармен жүрсе, сол әдеттерге өзі де үйреніп кетуі мүмкін. Сондықтан бұл мақал жақсы орта адамды жақсылыққа жетелейді деген өмірлік сабақты еске салады.
Jaqsymen jaqsy bolarsyń.
Jamanmen júrseń,
Jyn uryp, baqsy bolarsyń.