Жақсылық көрсем - өзімнен,
Жамандық көрсем - өзімнен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның басына келген жақсылық та, жамандық та көбіне өз іс-әрекетінің, мінезінің, таңдауының нәтижесі екенін айтады. Яғни адам өміріндегі сәттілікке де, сәтсіздікке де алдымен сырттан кінә іздемей, өзінен қарауы керек. Мұнда жауапкершілік, өзін-өзі тану және қателігін мойындай білу идеясы жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жақсылық көрдім» және «жамандық көрдім» деген тіркестер өмірдің екі қырын бейнелейді. «Өзімнен» деуі — бар нәрсенің түп себебі адамның өз әрекетінде екенін меңзейді. Бұл жерде нақты образдан гөрі терең ой басым: адам жасаған ісі арқылы өз тағдырын қалыптастырады, сондықтан әр қадамына мұқият болуы керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, қарым-қатынас және тәртіп мәселесінде өте орынды. Мысалы, бір оқушы емтиханнан төмен баға алса, «мұғалім әділетсіз болды» демей, өз дайындық деңгейін сараласа, мақалдың тәрбиелік мәні ашылады. Сол сияқты, еңбек еткен адам табысқа жетсе, оны адал еңбегінің жемісі деп түсінеді. Бұл сөз адамды сылтау іздемей, өзін түзетуге үйретеді.
Jamandyq kórsem - ózimnen.