Жақсы сөз жұбатады,
Жаман сөз жылатады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің адам жанına әсері өте күшті екенін айтады. Жақсы, жылы, ойланып айтылған сөз көңілді көтеріп, мұңды жеңілдетеді, адамға демеу болады. Ал дөрекі, ауыр, орынсыз сөз жүрекке тиіп, ренжітеді, кейде көзге жас та келтіреді. Яғни сөздің сыртқы түрі ғана емес, оның ниеті мен әсері де маңызды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «жұбатады» сөзі жанды тыныштандыру, үміт беру мағынасын білдіреді. «Жылатады» дегені тек жылау емес, көңілдің жаралануын, ішкі күйзелісті көрсетеді. Мұнда жақсы сөз — дәрі сияқты, жаман сөз — жара сияқты бейнеленген. Халық сөзді тірі күш деп танып, оның адам мінезіне, көңіл күйіне тікелей ықпал ететінін осылайша ықшам да әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал отбасында, жұмыста, әлеуметтік желіде ерекше маңызды. Мысалы, біреу қателессе, оны ұрыспай, сабырмен түсіндірсең, ол түзелуге тырысады; ал қатты айтып, кемсітсең, намысына тиіп, ара-қатынас бұзылуы мүмкін. Сондықтан адамдар бір-бірімен сөйлескенде сыпайы, мейірімді болғаны жөн.
Jaman sóz jylatady.