Жақсы сөз айт, пайда табасың,
Жаман сөз айтпа, аман қаласың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөздің адам өміріне тікелей әсер ететінін білдіреді. Жақсы, сыпайы, орынды айтылған сөз адамға пайда әкеледі: көңілін көтереді, сенім тудырады, қарым-қатынасты жақсартады. Ал жаман, дөрекі, кекесінді сөз ренішке, дау-дамайға, тіпті үлкен өкінішке соқтыруы мүмкін. Сондықтан адам өз тілін тежеп, ойлап сөйлегені жөн.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пайда табасың» тіркесі сөздің тек материалдық емес, рухани пайдасын да аңғартады. Жақсы сөз — жанды жылытатын, жол ашатын құрал. Ал «аман қаласың» деуі жаман сөздің кесірі ауыр екенін астарлайды: ол арадағы татулықты бұзбай, өзіңді де қиыннан сақтайды. Мұнда сөз бен тағдырдың байланысы көркем түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте маңызды. Бір жылы лебіз адамның көңілін көтерсе, орынсыз жазылған ауыр комментарий жанжал туғызуы мүмкін. Мысалы, қызметте әріптесіңе «қолыңнан келеді» деп дем берсең, ол шабыттанып жақсы нәтиже көрсетеді; ал «сенен ештеңе шықпайды» десең, арақатынас суып кетуі мүмкін.
Jaman sóz aıtpa, aman qalasyń.