Жақсы дос пайдасын тигізбесе,
зиянын тигізбейді;
Жаман дос алдыңды орап
жүргізбейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақсы дос пен жаман достың айырмасын айтады. Жақсы дос кейде көп мақтау айтпауы мүмкін, бірақ ол зиян келтірмейді, керісінше қажет кезде демеп, жол көрсетеді. Ал жаман дос адамды дұрыс жолдан тайдырып, алға басуына кедергі жасайды. Яғни, дос таңдау — адамның өміріндегі маңызды іс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «пайдасын тигізбесе, зиянын тигізбейді» деген сөз жақсы достың сабырлы, сенімді, адал бейнесін танытады. Ал «алдыңды орап жүргізбейді» тіркесі жаман достың жолыңды бөгеп, ойыңды бұзып, өсер қадамыңа тұсау болатынын білдіреді. Мұндағы «алдыңды орау» — тура мағынада жолын кесу емес, астарлы түрде адамды ілгері бастырмау, мақсатынан алыстату.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе жастар үшін өте өзекті. Мысалы, оқуына салғырт қарамайтын, пайдалы іске жетелейтін дос — жақсы дос. Ал сабақты қойып, бос жүріске, ұрыншақтыққа итермелейтін орта — жаман дос. Сондықтан адам өз ортасын аңғарып, өзін алға сүйрейтін дос таңдауы керек.
zııanyn tıgizbeıdi;
Jaman dos aldyńdy orap
júrgizbeıdi.