Жақсы адам - ел ырысы,
Жақсы сөз - жан ырысы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адам елге тек пайдасын тигізіп қоймайды, тұтас жұрттың берекесін арттырады. Оның адал ісі, мейірімі, көмегі айналасына қуат береді, сондықтан ол елдің ырысы саналады. Ал жақсы сөз адамның жанын жылытып, көңілін көтеріп, үмітін күшейтеді. Яғни мақал жақсы мінез бен жылы тілдің адам өміріндегі орнын қатар көрсетеді: бірі — қоғамға, бірі — жүрекке қажет құндылық.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ел ырысы» деген тіркес жақсы адамның бүкіл қауымға береке әкелетінін білдіреді. Ол — тек өз басын ойламайтын, көпке тірек болатын жанның бейнесі. Ал «жан ырысы» дегеніміз — жақсы сөздің рухани қорек екені. Сөз көзге көрінбейді, бірақ жанды жұбатып, жараны жазатын күшке ие. Халық жақсы адамды да, жақсы сөзді де ырысқа теңеу арқылы олардың құнын биіктеткен.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, жұмыста бір әріптесіңіз қиын сәтте қолдау көрсетіп, жылы сөз айтса, ол сіздің көңіліңізді көтереді. Сол сияқты ел ішінде адал, қамқор, көпке пайдасы тиетін адам ұжымның да, қоғамның да берекесін арттырады. Сондықтан адам да, сөзі де ізгі болғаны дұрыс.
Jaqsy sóz - jan yrysy.