Ұры ұрлығын қойса да,
Ұры аты қалмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұрлық істеген адам кейін ол әрекетін тоқтатса да, бұрынғы жаман аты бірден өшпейді деген сөз. Астарлы мағынасы — адам бір рет жаман іс істеп, елге «ұры» болып танылса, оның беделін қайта қалпына келтіру қиын. Яғни, жақсару үшін тек сөз емес, ұзақ уақыт бойы адал еңбек пен дұрыс мінез керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры» сөзі тек қолымен ұрлайтын адамды ғана емес, сенімнен айрылған, абыройын жоғалтқан кісіні де білдіреді. «Ұры аты қалмайды» деген тіркес — адамның артынан қалатын жаман атақ, күдік пен сенімсіздік. Халық бұл арқылы жақсы ат — көп жылдық еңбекпен келетінін, ал жаман ат — бір сәтте жабысатынын ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адалдық пен бедел туралы айтқанда жиі қолданылады. Мысалы, бір қызметкер жұмыста бір рет ұрлық жасап, кейін ол әрекетін қойса да, әріптестері оған бұрынғыдай толық сенбеуі мүмкін. Сондықтан мақал адамды жаман іске бармауға, абыройды сақтауға үндейді.
Ury aty qalmaıdy.