Ұры ит тойса да, тіміскілеуін қоймайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ұры ит тойса да, айналаны тіміскілеп, бірдеңе іздеп жүреді. Астарлы мағынасы — жаман әдетке, ұрлыққа, арам пиғылға берілген адам тоқшылық көрсем де түзелмейді, мінезін бірден өзгертпейді. Яғни ішкі ниеті бұзық кісіге сыртқы жағдайдың өзі онша әсер етпейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұры ит» — сенімсіз, пайда үшін ғана жүретін адамды бейнелейтін қатқыл образ. «Тойса да» сөзі оның қарны тоқ, жағдайы жеткілікті болса да, жаман әдеттен арылмағанын көрсетеді. «Тіміскілеу» — жасырын шұқшия іздеу, бір нәрсені қалт жібермей қарау. Бұл сөздер адамның ашкөздігін, арам ойының тынымсыздығын дәл суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адалдық пен ар-ожданға қатысты айтылады. Мысалы, қызметінде бір рет пара алып, жазаланса да, кейін қайтадан соған ұмтылатын адамға осы мақал қолданылады. Яғни адамды түзейтін тек мүмкіндік емес, ниет пен тәрбие екенін еске салады.