Үркер үйден көрінсе,
Үш ай тоқсан қысың бар.
Ел жатқанда жамбастан көрінсе,
Жаз шықпағанда несі бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал Үркер жұлдызының көк жиектегі орнына қарап, қыстың ұзақтығы мен жаздың таяуын болжаған халық тәжірибесін білдіреді. Үркер үйдің үстінде, яғни биігірек көрінсе, қыс әлі созылады деген ишара. Ал ол ел жатқанда, төменірек көрінсе, жаз жақын, күн жылынып келеді деген сөз. Астарлы мағынасы — табиғатты бақылап, уақыттың ығын таныған адам алдағы күнге алдын ала қамданады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы Үркер — жай ғана жұлдыз емес, мезгілді аңғартып тұрған белгі. «Үйден көріну» мен «жамбастан көріну» деген тіркестер Үркердің аспандағы биіктігін халыққа таныс тұрмыс бейнесімен салыстырады. Үй мен жамбас сияқты күнделікті образдар арқылы күрделі астрономиялық құбылыс жеңіл де түсінікті түрде берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ауа райын, маусымдық жұмысты жоспарлауда да мәнін жоғалтпайды. Мысалы, малшы не диқандар көктемгі-күзгі жұмысын табиғат белгілеріне қарап реттеп отырады. Яғни мақал адамды бақылағыш болуға, табиғат заңын ескеруге үйретеді.
Úsh aı toqsan qysyń bar.
El jatqanda jambastan kórinse,
Jaz shyqpaǵanda nesi bar.