Үндемеген үйдей пәледен құтылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Үндемеген үйдей пәледен құтылады деген мақал артық сөздің адамды қиындыққа, дау-дамайға, тіпті қауіпке де ұрындыруы мүмкін екенін ескертеді. Тура мағынасы — аузына ие болып, орынсыз сөйлемеген адам үлкен бәле-жаладан аман қалады. Астарлы мағынасы — сабыр сақтап, сөзді ойланып айту, қажет жерде тілге ие болу адамның абыройын да, тыныштығын да қорғайды. Кейде дауға араласпау, жөнсіз пікір білдірмеу де үлкен даналық болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйдей пәле» тіркесі өте үлкен, ауыр кесапатты білдіреді. Ал «үндемеген» сөзі жай ғана тіл қатпау емес, сақтық пен ұстамдылықты меңзейді. Халық үлкен пәлені үйге теңеу арқылы оның салмағын, қорқынышын күшейтіп көрсеткен. Яғни, ауыздан шыққан бір сөздің өзі үлкен дауға себеп болуы мүмкін деген ой берілген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста немесе күнделікті қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, біреу даулы тақырыпқа ашумен пікір жазса, кейін ол сөз ұрысқа, беделге нұқсанға айналуы мүмкін. Сол кезде ойланып, үндемей қалу немесе байыппен жауап беру — өзіңді де, өзгелерді де сақтайды.