Үлкен қызыңды бермесең де,
Кіші қызыңа ризамын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің үлкен қызын алуға ниеттенген адам, ол болмаса да, кіші қызын қанағат етіп қабылдайтынын білдіреді. Астарлы мағынасы — үлкен үміт орындалмаса да, қолда барға разы болу, тәкаппарлыққа салынбай, ризашылық сақтау. Қазақ танымында бұл сөз адамды шүкіршілікке, сабырға және барды бағалауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалда «үлкен қыз» бен «кіші қыз» нақты адамдарды ғана емес, жалпы таңдаудың кеңдігі мен тарлығын бейнелейді. Үлкені — қалаулы, мәртебелі нысана, ал кішісі — екінші мүмкіндік, бірақ соған да көңіл толу бар. Мұндағы «ризамын» сөзі адамның ішкі мәдениетін, қарапайымдылығын және барына қанағат етуін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал бір жоспар жүзеге аспай, соның орнына лайықты балама табылғанда айтылады. Мысалы, адам армандаған жұмысқа кіре алмай, басқа ұсынылған қызметті қабылдап, кейін сол шешімінің дұрыс болғанын түсінсе, «үлкені болмаса да, кішісі де жаман емес» деген оймен осы мақалдың мәні көрінеді. Бұл — өмірде икемді болып, қолдағы мүмкіндікті бағалау керегін еске салады.
Kishi qyzyńa rızamyn.