Тырна көкте, тұяқ жерде.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды екі жаққа бірдей қарап, тепе-теңдік сақтауға үндейді. Тура мағынасында тырна көкте ұшып жүрсе, оның тұяғы жерде, яғни жермен байланысы үзілмейді. Астарлы мағынасында адам да биік мақсатқа ұмтылғанымен, шындықтан, елден, еңбек пен тірліктен қол үзбеуі керек деген ой жатыр. Қиялға беріліп кетпей, аяқтың жерде болуы — парасаттың белгісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы тырна — биікке самғаған, еркіндік пен арманның символы. Ал тұяқ — жерге тірек, негіз, өмірдің шынайы қалпы. Көкте мен жерде деген қарама-қарсылық адам болмысының екі қырын көрсетеді: бір жағынан ойы асқақ, екінші жағынан ісі орнықты болуы тиіс. Яғни, арман мен жауапкершілік қатар жүруі керек.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе мансап, оқу, кәсіп бастаған жастарға сай келеді. Мысалы, бір студент үлкен жобалар жасауды армандайды, бірақ күнделікті сабағын оқымаса, тәжірибе жинамаса, мақсаты орындалмайды. Сонда оған «Тырна көкте, тұяқ жерде» деп, биік мақсатпен бірге нақты еңбек те керек екенін еске салады.