Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал уақыттың, істің және адам жағдайының тез өзгеретінін білдіреді. Тура мағынасында қарасақ, түске дейін «мүйіз» болып тұрған нәрсе түстен кейін «киіз» болып кетпейді, яғни бір нәрсенің қалпы әп-сәтте ауысады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — бүгін қатты, өткір, өркөкірек көрінген адам ертең жуасып, әлсіреп, бұрынғы қалпынан айрылуы мүмкін. Сондай-ақ өмірде жағдай да, дәурен де тұрақты емес, бір сәтте өзгеріп кетеді деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мүйіз — қаттылықтың, беріктіктің, өткір мінездің белгісі. Киіз — жұмсақтықтың, иілімділіктің, жеңіл қалыптың бейнесі. Осы екі қарама-қарсы образ арқылы қазақ халқы бір нәрсенің немесе адамның күйі күн ішінде-ақ өзгеше болып шығатынын әсерлі жеткізген. Мұнда әсірелеу де бар: «түске дейін» және «түстен кейін» деген қарсы қою уақыттың шапшаң ауысуын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал көбіне адам мінезі, мансап, байлық, бедел туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, кеше ғана өзін биік ұстап жүрген басшы бүгін қызметінен түсіп, қарапайым күйге түсуі мүмкін. Сонда жұрт: «Түске дейін мүйіз, түстен кейін киіз» деп, дүниенің баянсыздығын еске салады.