Тұлпар дүлдүлдігінен,
Адам білгірлігінен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тұлпардың мықтылығы оның жүйріктігі мен шапшаңдығынан көрінеді. Астарлы мағынасы: адам да өз қадірін, абыройын, артықшылығын білгірлігімен, яғни білім-парасатымен, тәжірибесімен танытады. Жылқы қалай бәйгеде озса, адам да өмірде ақылымен озады. Сондықтан бұл сөз адамды тек сыртқы көрініс емес, ішкі қабілет, терең түсінік пен білім арқылы бағалауға үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тұлпар» — жүйрік, таңдаулы аттың бейнесі. «Дүлдүлдік» — шын шеберлік, озық қасиет. Бұл образ адам бойындағы асыл қасиеттерді жылқының қадірімен салыстырады. Ал «білгірлік» — көп білетіндік қана емес, орнын таба әрекет ету, сөзді де, істі де ұтымды ұстау деген ұғым. Яғни мақал жылқының шабысы мен адамның ақылын қатар қойып, екеуінің де өлшемі өз табиғатына сай көрінетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қоғамдағы беделде жиі қолданылады. Мысалы, бір қызметкер күрделі мәселені жылдам шешіп, дұрыс жол ұсынса, жұрт оның білгірлігін мойындайды. Сол сияқты спорттағы жүйрік ат секілді, адам да кәсібінде білімділігімен ерекшеленеді.
Adam bilgirliginen.