Түйе мінген тайлақ мінгенге күлмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе мінген тайлақ, яғни өзі де әлі жас, шала жетілген жануар, тай мініп жүргенге күле алмайды. Астарлы мағынасы: біреудің кемшілігіне, әлсіздігіне, тәжірибесінің аздығына менсінбей қарамау керек. Өйткені күлген адамның өзі де сол кемшіліктен алыс емес, бүгін үстем көрінген кісі ертең сол күйге түсуі мүмкін. Мақал адамды кішіпейілділікке, өзгені келемеждемеуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — күшті, ірі көрінгенімен, «тайлақ» әлі толық жетілмеген жас мал. «Мінген» сөзі адамның жағдайын, тұрмысын, дәрежесін меңзейді. Яғни сырттай біреудің шама-шарқын өзіңнен төмен санау дұрыс емес деген ой берілген. Образ арқылы халық “ешкімді кемітпе, бәрінің өз орны бар” деген тәрбиелік түйін жасайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе оқу, жұмыс, тәжірибе жинау кезінде жиі қолданылады. Мысалы, тәжірибелі қызметкер жаңадан келген жас маманның қателігін мазақ етпей, түсіндіріп көмектесуі керек. Себебі бүгін үйреніп жүрген адам ертең өзі де мықты маманға айналуы мүмкін. Сондықтан мақал өзара сыйластықты сақтауға үндейді.