Түйе қотыр болса,
Ботасын былғайды,
Ботасы келесін былғайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қотыр түйе ботасын былғайды, ал ботасы сол қотырды әрі қарай таратады. Астарлы мағынасы — үлкеннен шыққан мін, жаман әдет, теріс тәрбие немесе қате іс тек өзімен шектелмей, кейінгі ұрпаққа да жұғады. Яғни, ата-ана, үлкен кісі не басшы қандай болса, соның ықпалы өзгелерге, әсіресе балаларға өтеді. Сондықтан адамның сөзі, ісі, мінезі таза болуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — отбасының, әулеттің не үлкеннің бейнесі. Қотыр — мін, кесел, жағымсыз қылықтың белгісі. Бота — кейінгі ұрпақ, жас буын. «Былғау» сөзі жаман қасиеттің тез жұғатынын, бір адамның қателігі айналасына да әсер ететінін білдіреді. Халық бұл арқылы тәрбиенің, үлгінің күшін өте дәл көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланың тәрбиесі, үйдегі мәдениет, мектеп пен орта ықпалы туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, ата-ана дөрекі сөйлеп, өтірік айтса, бала соны қалыпты нәрсе деп қабылдауы мүмкін. Сондықтан үлкендер алдымен өз мінезін түзеп, кейінгіге дұрыс үлгі көрсетуі керек.
Botasyn bylǵaıdy,
Botasy kelesin bylǵaıdy.