Туған мен туған табысады,
Тумағанға пәле жабысады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне туған-туыс адамдар оңай тіл табысады, аралары жақын болады. Астарлы мағынасы — ағайынның, жақын жандардың бірлігі мен татулығы табиғи түрде қалыптасады; ал туыстықтан тыс, жат ортада кикілжің, қиындық, түсінбеушілік көбірек кездесуі мүмкін. Сондықтан мақал адамды өз ішіндегі татулықты сақтауға, ағайынның қадірін білуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
«Туған» сөзі — қан жақындығын, ортақ тамырды білдіреді. «Табысады» дегені — бірін-бірі тез түсіну, келісімге келу, ортақ ой табу. Ал «тумағанға пәле жабысады» тіркесі жат адамның ісінде қауіп, бөгет, ауыртпалық көбейетінін бейнелейді. Мұндағы «пәле» — тек жауыздық емес, жалпы қиындық, дау, кесір мағынасында қолданылған. Яғни мақал жақынның жылуын алыстың салқындығымен салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір де бұл сөз отбасылық кеңесте, ағайын арасындағы ренішті басу кезінде айтылады. Мысалы, мұра бөлісу кезінде туыстар бір-бірін түсініп, келіссе, іс жеңіл шешіледі. Ал сырт адамдар араласса, дау ұлғайып кетуі мүмкін. Сондықтан мақал бүгінгі күні де туыстық сыйластық пен бірліктің маңызын еске салады.
Týmaǵanǵa pále jabysady.