Төрешіден қалмайды,
Айтушыдан қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір іске төреші, куә не бағалаушы қалай үкім айтса, соған ілескен сөз айтушы да назардан тыс қалмайды дегенге саяды. Астарлы мағынасы — әділ баға мен дәлелді сөздің құны жоғары. Біреудің айтқанын қайталау емес, шындықты тану, орнымен сөйлеу, ақылмен пайымдау маңызды. Оқиғаны көріп тұрған адам да, оны талдап айтқан адам да жауапкершілік арқалайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «төреші» — әділ шешім айтатын, таразы ұстайтын адам бейнесі. «Айтушы» — сөз иесі, пікір білдіруші, ел алдында жауап беретін тұлға. «Қалмайды» сөзі екеуінің де сөзі мен ісі жұрт жадында қалады деген ишара береді. Яғни, сөзге жеңіл қарамау керек, өйткені айтылған ой да, берілген үкім де із қалдырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды сот, сараптама, БАҚ, әлеуметтік желідегі пікір айтуда қолдануға болады. Мысалы, бір жаңалық туралы тек біреудің сөзін көшіріп жазбай, нақты дерекке сүйеніп пікір білдіру керек. Әйтпесе, қате ақпарат таратқан адам да, соған ерген адам да жауапкершіліктен құтылмайды.
Aıtýshydan qalady.