Төренің иті төрде үреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал билік иесіне, мансапты адамға жақын жүргендердің даусы да, ісі де өзгеден биік көрінетінін аңғартады. Тура мағынасында төренің иті үйдің төрінде отырып үреді; астарлы мағынасында ықпалды адамның айналасындағы кісілер де соның беделіне сүйеніп, өздерін үстем ұстайды. Яғни адамның өзі емес, артындағы тірегі мен лауазымы оның сөзін өткізіп, жүріс-тұрысына салмақ береді.
Образдар мен теңеулер
«Төре» — ел ішіндегі беделі жоғары, билігі бар адам. «Иті» — соның қарамағындағы не соған ерген адамды мегзейді. «Төрде үреді» деген бейне жағымды да, сыншыл да мән береді: төрге шығу — жоғары орын алу, ал үру — даурығу, өз күшін көрсетіп сөйлеу. Осы арқылы халық беделге мастану мен орынсыз паңдықты астарлап сынайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал лауазымды адамның жанында жүрген біреудің өзін тым жоғары ұстап, басқаларға үстем сөйлеуін әжуалау үшін айтылады. Мысалы, мекемедегі бастықтың хатшысы не танысы өзін бәрінен үстем санап, жұртқа әмір бергенде: «Төренің иті төрде үреді» деп мысқылдайды.