Тісің барда ысқыр,
Мұрның барда пысқыр.
«Тісің барда ысқыр, Мұрның барда пысқыр.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қолындағы мүмкіндікті, жастық шақтағы қуатты зая жібермей, бар кезде пайдаланып қал деген ойды білдіреді. Тура мағынасында тісің бар кезде ысқырып, мұрның бар кезде пысқыруға болады, яғни дене мүшесі сау кезде ғана белгілі бір әрекетті істей аласың. Астарлы мағынасы — адам уақытында әрекет етіп, тіршіліктің, денсаулықтың, жастықтың қадірін білуі керек. Бүгін бар нәрсе ертең болмауы мүмкін, сондықтан қолдағыны дер кезінде іске асырған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы “тіс” пен “мұрын” — адамның денсаулығы мен мүмкіндігінің белгісі. “Ысқыр” мен “пысқыр” — ұсақ көрінетін, бірақ еркіндік пен тіршілік нышанын білдіретін қимылдар. Халық осы қарапайым әрекеттер арқылы “уақытыңды жіберме”, “мүмкіндік барда қимылда” деген терең ойды жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл сөзді оқу, жұмыс, кәсіп бастау, денсаулықты күту сияқты істерде қолдануға болады. Мысалы, жас адам спортпен шұғылданып, білім алып, тәжірибе жинап жүргенде, “Тісің барда ысқыр, мұрның барда пысқыр” деп, мүмкіндікті қазір пайдалану керегін еске саламыз.
Murnyń barda pysqyr.