Теңізді дауыл, халықты сөз көтереді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Теңізді дауыл қалай толқытса, халықты да бір ауыз сөз көтеріп, қозғай алады. Бұл мақал сөздің күшін, ел ішіндегі пікірдің әсерін көрсетеді. Дұрыс айтылған ақыл, жігер беретін үндеу немесе елге дем беретін шешен сөз жұртты бір арнаға тоғыстырады. Ал орынсыз, ащы, арандатушы сөз халықтың тынышын бұзуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «теңіз» — үлкен, терең, күшті жұрттың бейнесі. «Дауыл» — теңізді шайқалтатын қуатты құбылыс, яғни әсері зор күш. «Халық» та сол теңіздей кең, көп, қозғалысы қиын көрінетін қауым. «Сөз» — көзге көрінбейтін, бірақ жүрекке тез жететін рухани күш. Мақал сөздің жай дыбыс емес, ел тағдырына ықпал ететін қуат екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көпшілік алдында сөйлегенде, әлеуметтік желіде пікір жазғанда немесе жұртты ортақ іске шақырғанда еске түседі. Бір жауапсыз айтылған сөз де, орынды айтылған үндеу де көп нәрсені өзгерте алады. Мысалы, ауылдастар бір мәселеге келісе алмай тұрғанда, беделді адамның сабырлы әрі дәлелді сөзі дауды басып, жұртты ортақ шешімге әкеледі.