Темір сырын отта танытады,
Адам сырын жоқта танытады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Темірдің шын сапасы мен беріктігі отқа салғанда білінетіні сияқты, адамның да шын мінезі, төзімі, ішкі қуаты қиын сәтте байқалады. Жай кезде бәрі жақсы адам сияқты көрінуі мүмкін, бірақ таршылық, қайғы, сынақ келгенде кімнің қандай екені ашылады. Сондықтан мақал адамды сыртқы сөзіне емес, ауыр жағдайда көрсеткен ісіне қарап бағалауды үйретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «темір» — берік, бірақ отқа түскенде ғана сыналатын зат. Бұл адам өміріндегі мінездің сынағын бейнелейді. «От» — қиындық, ауыр сынақ, қысым. Ал «жоқ» — қайғы, мұң, мұқтаждық, жалғыздық. Яғни адам баласының шынайы болмысы дәл осындай сәттерде танылатынын астарлап жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыс, оқу, отбасылық өмір немесе достық қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір адам қиын кезде досына көмектесіп, жауапкершілік танытса, жұрт оның сенімді жан екенін біледі. Ал керісінше, қиындық туса, қашып кететін адамның сырты мықты көрінгенімен, ішкі беріктігі әлсіз екені байқалады. Бұл мақал адамды сабырлы, адал, төзімді болуға шақырады.
Adam syryn joqta tanytady.