Тауықты тойындыра алмайсың,
Қызды киіндіре алмайсың.
«Тауықты тойындыра алмайсың, Қызды киіндіре алмайсың.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал біреудің көңілін толық табу, әсіресе қанағатсыз не талғампаз адамға дәл ұнау оңай еместігін білдіреді. Тура мағынасында тауық қанша жем жесе де, қайта-қайта шоқып, тоқтамайтын құс ретінде алынады. Ал астарлы мағынада «қызды киіндіре алмайсың» деуі — сәнге, әсемдікке, талғамға, қалауға шек жоқ екенін меңзейді. Яғни адамның қалауы шексіз болса, оны түгел разы ету қиын.
Образдар мен теңеулер
Тауық — тоқтамай шоқып жүретін, тойымсыздықтың бейнесі. Қыз — көркіне, сән-салтанатқа мән беретін, талғамы жоғары адамды танытатын образ. Мұнда жынысқа қатысты кемсіту емес, халықтың күнделікті тіршіліктен алған байқауы жатыр. Екі образ да «қанағат» пен «өлшем» ұғымдарын салыстырып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақалды біреудің үнемі жаңа нәрсе сұрап, барға разы болмай жүргенін айтқанда қолдануға болады. Мысалы, ата-ана баласына жақсы телефон алып берсе де, ол бірден басқасын сұрай берсе, үлкендер: «Тауықты тойындыра алмайсың, қызды киіндіре алмайсың» деп ескертуі мүмкін.
Qyzdy kıindire almaısyń.