Таста тамыр жоқ,
Тасбақада бауыр жоқ,
Суда қаймақ жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тас та, тасбақа да, су да табиғат заңына сай өзіне тән болмысынан айрылмайды. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің, әр адамның өз орны, өз табиғаты бар; бір нәрседен жоқты күтпе, мүмкін емес істі талап етпе деген ойды білдіреді. Сондай-ақ сыртқы көрініске алданып, шын мәнін бұрмаламауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "тас" — қаттылықтың, жансыздықтың, нәр бермейтіннің белгісі. "Тамыр" — өсудің, тіршіліктің, қоректің нышаны. Ал тасқа тамыр шықпайтыны сияқты, табиғатына жат нәрседен пайда күтудің қисыны жоқ. "Тасбақада бауыр жоқ" деуі де бейнелі: бауыр — мейірім, ішкі жылылық, жақындық ұғымымен астасады. "Суда қаймақ жоқ" — судан майлы, қою нәрсе іздеу бос әурешілік екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамға шындықты дұрыс бағалауды үйретеді. Мысалы, қабілеті мен уақыты жетпейтін адамнан бірден үлкен нәтиже талап ету — "суда қаймақ іздеумен" тең. Сол себепті әр іске өлшеммен қарап, мүмкін мен мүмкін еместі ажырата білу керек.
Tasbaqada baýyr joq,
Sýda qaımaq joq.