Таңы атып, тауығы шақырған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір істің не оқиғаның белгісі анық көрінгенін, жағдайдың аяқталғанын немесе шындықтың ашылғанын білдіреді. Тура мағынасында таң атып, тауық шақырған сәт — күннің басталғанын көрсетеді. Астарлы мағынасында енді күтуге, жасырынуға немесе қаперсіз қалуға болмайды; уақыт келді, әрекет ету керек деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таң» — жаңа кезең, жарық, ояну белгісі. «Тауықтың шақыруы» — таңның дәл нышаны, күн тәртібінің басталуы. Халық тауық даусын ерте қимылдың, тіршіліктің қызғанын білдіретін ишара ретінде алған. Сондықтан бұл тіркес істің беті белгілі болып, шындықтың айқындалғанын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір жағдайдың соңғы нәтижесі анық болғанда айтылады. Мысалы, емтиханға дайындалмаған студенттің бағасы төмен болып, бәрі алдын ала белгілі болса, «таңы атып, тауығы шақырған екен» деп айтуға болады. Яғни, мәселенің түбі көрініп тұр, енді сылтау іздеудің пайдасы жоқ дегенді аңғартады.