Тай тулап үйірінен шықпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жас тай қанша тулап, бұрқ-сарқ етіп мінез көрсетсе де, үйірінен ұзап кетпейді. Астарлы мағынасы — адам да, әсіресе жас буын, өз ортасынан, туған жұртынан, тәрбиелеген елінен қол үзбей, түбінде сол ортаға қайта тартады. Яғни қай жерде жүрсе де, шыққан тегің мен өскен ортаңның ізі сенің мінезіңде, болмысыңда сақталады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тай» — жас, буыны бекімеген, албырт адамды бейнелейді. «Тулау» — жастыққа тән артық қимыл, қызбалық, сабырсыздық белгісі. «Үйір» — өз ортасы, өз жұрты, қалыптасқан қауым. Осы образ арқылы халық жас адам қанша еркіндікке ұмтылса да, түп негізі мен байланысын жоғалтпайтынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам туған жерін, отбасын, салтын ұмытпайтынын айтуға қолданылады. Мысалы, қалада оқып, жұмыс істеп жүрген жас маман біраз уақыт алыста жүрсе де, мереке сайын ауылына барып, ата-анасына көмектесіп, ел-жұртымен байланысын үзбейді. Сол кезде үлкендер: «Тай тулап үйірінен шықпас» деп, адамның түбі өз ортасына тартатынын айтады.